Rob
Beenders

De Federale Regering heeft een nieuw wetsvoorstel goedgekeurd om consumenten beter te beschermen. Deze omzetting van een Europese richtlijn pakt drie belangrijke problemen aan die rechtstreeks impact hebben op de consument: strengere aanpak tegen geplande veroudering, greenwashing en meer informatie voor de aankoop van een product over garantie.  

Strengere aanpak van geplande veroudering 

De richtlijn pakt geplande veroudering aan, dit betekent dat sommige producten zo worden gemaakt dat ze sneller kapotgaan of snel verouderen, zodat mensen sneller een nieuw product moeten kopen. 

Ondernemingen mogen geen informatie meer achterhouden over software-updates die de werking van een product negatief beïnvloeden.  Updates mogen niet als ‘noodzakelijk’ worden voorgesteld wanneer ze enkel de functionaliteit verbeteren. Zo kan het dus niet zijn dat software updates ervoor zorgen dat bijvoorbeeld je toestel minder lang meegaat of minder snel werkt.  

Volgende zaken worden expliciet verboden: 

• valselijk beweren dat een product een bepaalde levensduur heeft bij normaal gebruik;
• een product als herstelbaar voorstellen wanneer dat niet het geval is;
• consumenten aanzetten om verbruiksgoederen, zoals inkt, te vroeg te vervangen of aan te vullen;
• informatie achterhouden over verminderde functionaliteit bij gebruik van niet-originele onderdelen, of daarover foutieve informatie te verspreiden. 

Minister Beenders: “Iedereen kent het wel, je doet updates op bijvoorbeeld je smartphone of sporthorloge en je merkt dat de batterij minder lang meegaat of dat je toestel minder snel werkt. Dat kan met deze wet niet meer. Producten moeten langer meegaan en ze moeten herstelbaar zijn. Consumenten hebben recht op eerlijke informatie over de werkelijke levensduur en repareerbaarheid van hun aankopen. Updates uitvoeren die ervoor zorgen dat je toestel vervolgens minder lang meegaat, dat is met deze nieuwe wetgeving verboden.” 

Duidelijke regels tegen greenwashing 

Verder maken de nieuwe regels het eenvoudiger om misleidende milieuclaims aan te pakken, ook wel greenwashing genoemd, dit betekent dat bedrijven doen alsof hun product goed is voor het milieu, terwijl dat eigenlijk niet zo is. Ze gebruiken bijvoorbeeld vage woorden zoals “eco” of “groen” zonder dat dit klopt. 

Milieu- en sociale kenmerken, zoals duurzaamheid, repareerbaarheid en recycleerbaarheid, worden voortaan expliciet beschouwd als essentiële productkenmerken. Misleiding hierover zal dus strenger worden beoordeeld. Een vliegtuigmaatschappij kan dus niet meer zeggen dat ze milieuvriendelijk zijn als het gaat om kleine milieuvriendelijke initiatieven, of energiebedrijven kunnen geen “groene” stroom meer verkopen die in werkelijkheid wordt opgewekt met certificaten uit het buitenland. 

“Consumenten moeten erop kunnen vertrouwen dat wat ‘groen’ wordt genoemd, ook écht groen en duurzaam is. Met deze wet zetten we een duidelijke stap tegen greenwashing en misleidende milieuclaims”, vult minister Beenders aan. 

Zo wordt het onder meer uitdrukkelijk verboden om: 

• duurzaamheidskeurmerken te gebruiken die niet gebaseerd zijn op een erkende certificeringsregeling of niet door een overheid zijn ingesteld;
• algemene milieuclaims te gebruiken zonder aantoonbare, erkende voortreffelijke milieuprestaties;
• te suggereren dat een volledig product of een hele onderneming milieuvriendelijk is, terwijl dat slechts voor een beperkt aspect geldt;
• te beweren dat een product klimaatneutraal of klimaatpositief is wanneer dat uitsluitend gebaseerd is op de compensatie van broeikasgasemissies. 

 “Wie duurzame ambities communiceert, moet die ook kunnen bewijzen. Transparantie en controleerbaarheid worden de norm”, aldus minister Beenders. 

Meer transparantie en betere informatie vóór aankoop 

De wet legt ook strengere regels op over welke informatie bedrijven aan consumenten moeten geven. Bedrijven moeten mensen duidelijk en zichtbaar informeren over de wettelijke garantie van minstens twee jaar. Ze moeten ook kort uitleggen wat deze garantie inhoudt. Hiervoor zal een standaardmelding gebruikt worden, zodat iedereen dezelfde duidelijke informatie krijgt. 

Wanneer een producent een commerciële levensduurgarantie van meer dan twee jaar aanbiedt, moet de onderneming: 

• melden dat het product onder die garantie valt;
• de duur van de garantie vermelden;
• én tegelijk herinneren aan de wettelijke conformiteitsgarantie via een geharmoniseerd etiket. 

Indien beschikbaar, moeten ondernemingen ook informatie geven over: 

• de minimumperiode waarin software-updates worden geleverd;
• de repareerbaarheidsscore;
• de beschikbaarheid, geraamde kostprijs en bestelprocedure van reserveonderdelen;
• de beschikbaarheid van reparatie- en onderhoudsinstructies;
• eventuele reparatiebeperkingen;
• milieuvriendelijke leveringsopties. 

Bij online aankopen met betalingsverplichting moet de handelaar vlak vóór de bestelling duidelijk wijzen op essentiële informatie, waaronder het geharmoniseerde etiket. “Met deze maatregelen geven we consumenten de tools om bewuste en duurzame keuzes te maken. Heldere informatie vóór een aankoop is cruciaal”, besluit minister Beenders.