Rob
Beenders

Voor het eerst in zeventig jaar is het de lidstaten van de Verenigde Naties niet gelukt om tot een consensus te komen over een gezamenlijke tekst rond de versterking van vrouwenrechten. De Verenigde Staten stemden als enige tegen een tekst die landen oproept om geweld tegen vrouwen te bestrijden, economische gelijkheid te versterken en vrouwen meer politieke inspraak te geven. “Voor het eerst in decennia wordt een VN-tekst die vrouwenrechten verdedigt niet meer gedragen door alle landen. Dat is een gevaarlijke stap achteruit”, vult minister Beenders vanop de top aan. 

De Verenigde Staten stemden tegen, waardoor ze zich officieel verzetten tegen een internationale tekst die gendergelijkheid, bescherming tegen geweld op vrouwen en gelijke kansen voor vrouwen bevestigt. Deze stelling van de VS kadert in een bredere internationale pushback tegen vrouwen- en holebi-rechten waar Trump de leiding in neemt. Het feit dat vanzelfsprekende basisprincipes rond vrouwenrechten niet langer op steun kunnen rekenen van de VS is dramatisch. 

Minister Rob Beenders reageert bijzonder scherp op deze historische breuk: “Het is ronduit schokkend dat we in 2026 moeten vaststellen dat de VS met Trump voor het eerst openlijk tegen een internationale tekst over vrouwenrechten stemt. De Verenigde Staten geven hiermee een gevaarlijk signaal aan de rest van de wereld.” 

De Commissie voor de Status van de Vrouw (CSW) – het belangrijkste VN-orgaan dat wereldwijd beleid rond gendergelijkheid opvolgt – probeert traditioneel haar conclusies via consensus aan te nemen. Dat gebeurde 70 jaar lang als het over vrouwenrechten gaat, omdat vrouwenrechten als een fundamenteel onderdeel van mensenrechten werden beschouwd. 

De afgelopen jaren groeide de internationale weerstand tegen rechten van holebi-personen en gendergelijkheid. Maar volgens Beenders toont deze stemming dat de aanval zich nu expliciet uitbreidt naar de rechten van vrouwen zelf. “De pushback tegen holebi-rechten konden we op internationaal niveau helaas al langer vaststellen. Maar dat nu ook vrouwenrechten ter discussie worden gesteld, is een bijzonder verontrustende evolutie. Wie vandaag tegen vrouwenrechten stemt, zet de klok tientallen jaren terug.” 

Wereldwijd staat de positie van vrouwen en meisjes bovendien al onder druk. Zo leven honderden miljoenen vrouwen in conflictgebieden en nemen meldingen van seksueel geweld in oorlogssituaties opnieuw sterk toe. “Wanneer fundamentele rechten onder druk komen te staan, moeten we onze stem luider laten klinken.  België moet samen met gelijkgezinde landen een tegengewicht blijven vormen en blijven strijden voor de rechten van vrouwen en meisjes overal ter wereld. Vrouwenrechten zijn mensenrechten. Daarover kan geen enkele twijfel bestaan.” 

Minister Beenders roept de internationale gemeenschap op om de multilaterale samenwerking rond gendergelijkheid opnieuw te versterken en niet toe te laten dat verworven rechten stap voor stap worden uitgehold. 

Evenement rond femicide 

Ons land organiseert tijdens de VN-top ook een side-event over femicidewetgeving. Voor de minister een belangrijk evenement, zeker na de houding van de VS. Internationale cijfers tonen aan dat gendergerelateerd geweld wereldwijd diepgeworteld zit. In landen als Afghanistan en Iran worden vrouwenrechten ernstig geschonden maar ook in westerse landen als de VS staan vrouwenrechten opnieuw onder druk. Het terugdraaien van het recht op abortus bijvoorbeeld toont dat rechten nooit verworven zijn.  

Volgens cijfers van de VN werden in 2023 83.000 meisjes en vrouwen doelbewust vermoord, onder wie 60 procent door een intieme partner of familielid. Dat is dus elke tien minuten één vrouw wereldwijd.  

In vele landen groeit het besef dat specifieke wetgeving nodig is. Zo voerde Moldavië recent een wettelijke definitie van femicide in na sterke druk van het middenveld, naar aanleiding van een spraakmakende moordzaak. Die evolutie toont aan dat landen zoeken naar meer structurele antwoorden. Moldavië zal samen met België de leiding nemen op het internationale podium. 

België als voortrekker in Europa 

België onderscheidt zich door zijn allesomvattende wetgeving voor de preventie en aanpak van femicide. Ons land was één van de eerste in Europa met een geïntegreerde kaderwet rond femicide en gendergerelateerde doding. 

In ons land zijn er elke dag 185 meldingen van partnergeweld (2025). Dat cijfer zit voor het derde jaar op rij op een hoog niveau en zit sinds 2021 in de lift. De meeste daders van partnergeweld zijn tussen de 30 en 49 jaar. In 7 op de 10 gevallen zijn de verdachten mannen. Deze cijfers tonen aan waarom het belangrijk is om een breed kader rond femicidewetgeving te hebben in plaats van enkel een strafrechtelijk kader. 

“Elke twee weken wordt in ons land een vrouw vermoord. Achter elk cijfer schuilt een afgenomen leven, een familie in rouw, een samenleving die tekortschiet. Dat blijft onaanvaardbaar. Ik ben vastberaden om femicide maximaal terug te dringen. Dat vraagt politieke moed en sterke wetgeving – en die hebben we.  Die voortrekkersrol moeten we behouden, nog versterken en internationaal opnemen”, vult minister Beenders aan. 

De kracht van de Belgische wet zit in de totaalaanpak. Het gaat niet alleen om een strafbaarstelling, maar om een breed preventie- en beschermingskader dat verschillende hefbomen combineert: 

• Duidelijke wettelijke definities, waaronder intieme, niet-intieme en indirecte femicide, evenals gendergerelateerde dodingen en voorafgaand geweld zoals dwingende controle.
• Verplichte data- en gegevensverzameling, waardoor het fenomeen systematisch in kaart wordt gebracht en patronen ontstaan. Dat moet politie en justitie in staat stellen om betere maatregelen te nemen om femicides te voorkomen en om vrouwen beter te beschermen en vroeger in te grijpen (contactverbod, stalkingsalarm…)
• Versterkte bescherming en ondersteuning van slachtoffers, met expliciete erkenning van kinderen die blootgesteld worden aan geweld als slachtoffers.
• Versterkte opleiding van professionals in politie, justitie en hulpverlening.
• Verplichte risicotaxatie en risicobeheer om escalatie te voorkomen. Politie moet telkens een grondige inschatting maken van de kans dat geweld kan escaleren. Bijvoorbeeld op een moment dat iemand klacht indient.   
• Een wetenschappelijk comité voor retrospectieve analyse van femicides en gendergerelateerde dodingen, met het oog op structurele aanbevelingen voor het beleid. Femicides gebeuren meestal niet vanuit een beweging van nul naar honderd. Er gaan alarmsignalen aan vooraf. Die zullen door kwalitatief onderzoek in kaart gebracht moeten worden, zodat we sneller kunnen ingrijpen. 

Erkenning van indirecte femicide 

België erkent bovendien ook indirecte femicide, waaronder zelfdoding als gevolg van partner- of intrafamiliaal geweld. Onderzoek uit 2015, uitgevoerd in opdracht van het Instituut, toont aan dat slachtoffers van partnergeweld tien keer vaker zelfmoordgedachten rapporteren en vijf keer meer risico lopen op een zelfmoordpoging. 

Door deze link wettelijk te erkennen, wordt zichtbaar hoe diep en langdurig de impact van geweld is – en wordt het beleid verplicht om ook die verborgen realiteit ernstig tenemen. 

Oproep tot internationale samenwerking 

Met zijn deelname aan de Commission on Status of Women (CSW) wil minister Beenders andere landen overtuigen van het belang van een geïntegreerd wetgevend kader, good practices uitwisselen en ervaringen delen.   

We moeten zoveel mogelijk landen overtuigen zich te engageren rond vrouwenrechten. Het is een internationale oproep tot actie voor de aanpak van geweld op vrouwen. “Er is meer nodig dan wetten. Er is nood aan een duidelijk juridisch kader dat zorgt voor erkenning, voor data, voor bescherming en voor preventie. Het maakt van femicide een structureel beleidsdomein in plaats van een reeks op zichzelf staande tragedies”, aldus Beenders. 

België wil in New York het signaal geven dat femicide een mondiaal probleem is – en dat structurele, wettelijk verankerde oplossingen essentieel zijn om levens te redden.  “In een tijd van democratische druk en een groeiende backlash tegen vrouwenrechten moeten we onze internationale afspraken over mensenrechten en gendergelijkheid net krachtiger verdedigen. Wanneer vrouwen gelijke toegang hebben tot justitie, wint de hele samenleving. Gelijkheid voor vrouwen betekent sterkere democratieën voor iedereen”, besluit minister Beenders.